Syndyk czy doradca restrukturyzacyjny? Przewodnik po dwóch rolach w kryzysie firmy

W polskiej praktyce obrotu gospodarczego te dwa tytułowe pojęcia są notorycznie mylone. Dla wielu przedsiębiorców syndyk i doradca restrukturyzacyjny „robią to samo” – zajmują się firmami w kryzysie. Jednak różnice pomiędzy tymi dwiema funkcjami są znaczące. Syndyk działa w upadłości i likwiduje, a doświadczony doradca restrukturyzacyjny działa w restrukturyzacji i ratuje. Zarówno dla zarządu spółki, jak i dla wierzycieli, którzy chcą odzyskać pieniądze, zrozumienie tych różnic powinno być bardzo ważne.

Poniżej znajdziesz uporządkowane, praktyczne wyjaśnienie – kiedy pojawia się syndyk, kiedy doradca restrukturyzacyjny i jak dobrać właściwego specjalistę do etapu kryzysu.

Moment pojawienia się konkretnego specjalisty zależy przede wszystkim od etapu kryzysu firmy. Doradca restrukturyzacyjny wchodzi do gry wtedy, gdy przedsiębiorstwo ma problemy z płynnością, rosną zaległości wobec banków, kontrahentów czy urzędu skarbowego, ale działalność wciąż ma sens ekonomiczny i istnieje realna szansa na jej uratowanie. Formalnie mówimy wtedy o zagrożeniu niewypłacalnością albo o początkowej fazie niewypłacalności. W takim przypadku doradca restrukturyzacyjny pomaga przygotować plan restrukturyzacji, propozycje układowe i prowadzi negocjacje z wierzycielami, często pełniąc funkcję nadzorcy układu lub zarządcy.

Syndyk pojawia się znacznie później — dopiero wtedy, gdy sąd ogłosi upadłość. To oznacza, że proces ratowania firmy już się zakończył lub nie miał szans powodzenia. Zadaniem syndyka nie jest naprawa przedsiębiorstwa, ale profesjonalne przeprowadzenie jego likwidacji oraz zaspokojenie wierzycieli w możliwie najwyższym stopniu. Syndyk przejmuje zarząd nad całym majątkiem upadłego, zabezpiecza go, sporządza spisy wierzytelności i inwentarza, a następnie sprzedaje składniki majątkowe i dokonuje podziału funduszy.

Można więc powiedzieć prosto. Doświadczony doradca restrukturyzacyjny działa „przed przepaścią” i próbuje powstrzymać upadłość, natomiast doświadczony syndyk działa „po jej przekroczeniu”, gdy upadłość jest już faktem i trzeba ją przeprowadzić zgodnie z prawem i w interesie wierzycieli.

Syndyk pojawia się w momencie ogłoszenia upadłości. Nie jest „konsultantem”, nie jest „ratownikiem biznesu”. Jego głównym zadaniem jest ochrona interesów wierzycieli i prowadzenie likwidacji majątku upadłego zgodnie z przepisami.

Doświadczony syndyk:

Od jego praktyki zależy bardzo wiele. Doświadczony syndyk potrafi tak poprowadzić proces likwidacji, aby zwiększyć poziom zaspokojenia wierzycieli: sprzedaje majątek w optymalnym trybie, potrafi negocjować cenę, unika konfliktów interesów, działa sprawnie organizacyjnie. Umie także sensownie komunikować się z wierzycielami – co w postępowaniach ciągnących się latami ma ogromne znaczenie.

Współpraca z syndykiem wygląda inaczej dla zarządu i inaczej dla wierzycieli. Zarząd traci zarząd nad majątkiem, a wierzyciele mają prawo do informacji, składania wniosków i uczestniczenia w podziale środków. Syndyk nie „ratuje firmy” – syndyk porządkuje jej koniec i odzyskuje pieniądze dla wierzycieli.

Doświadczony doradca restrukturyzacyjny pojawia się wcześniej niż syndyk. Wchodzi do gry wtedy, gdy firma ma problemy z płynnością, narasta zadłużenie, banki wypowiadają umowy, a wierzyciele rozpoczynają egzekucję – ale spółka wciąż ma realne perspektywy funkcjonowania.

Jego zadania są zupełnie inne:

To właśnie doświadczony doradca restrukturyzacyjny jest często faktyczną „ostatnią deską ratunku przed upadłością”. Wie, jak rozmawiać z bankami, jak przygotować propozycje układowe, które wierzyciele zaakceptują, jak ochronić zarząd przed odpowiedzialnością osobistą i jak uniknąć chaotycznej egzekucji komorniczej.

Mylące bywa to, że ta sama osoba może mieć licencję zarówno doradcy restrukturyzacyjnego, jak i pełnić funkcję syndyka w innych postępowaniach. Funkcja jest jednak zawsze inna – raz ratuje biznes, innym razem likwiduje jego majątek.

Kluczem jest uczciwa weryfikacja sytuacji.

Jeżeli firma jest na etapie wczesnego kryzysu – rośnie zadłużenie, ale działalność ma sens ekonomiczny – zdecydowanie należy rozmawiać z doradcą restrukturyzacyjnym. Im szybciej, tym lepiej; zwłoka często przesuwa sytuację w kierunku upadłości.

Jeżeli pojawia się zagrożenie niewypłacalnością lub niewypłacalność – najlepszym rozwiązaniem bywa połączenie pracy z doradcą restrukturyzacyjnym oraz przygotowanie scenariusza awaryjnego na wypadek konieczności złożenia wniosku o upadłość. Doświadczony doradca umie prowadzić oba tory równolegle.

Jeżeli upadłość została już ogłoszona, rola doradcy się kończy, a zaczyna rola syndyka. Wtedy warto wiedzieć, jak z nim współpracować – zwłaszcza z perspektywy wierzyciela, który chce zostać zaspokojony w jak najwyższym stopniu.

A jeśli zastanawiasz się jak wybrać doradcę restrukturyzacyjnego, zerknij TUTAJ.

Czy doradca restrukturyzacyjny może później zostać syndykiem w tej samej sprawie?

Co do zasady – nie. To różne role, których łączenie prowadziłoby do konfliktu interesów. Osoba projektująca restrukturyzację nie powinna potem likwidować majątku tego samego podmiotu.

Czy syndyk może mi „pomóc” uratować firmę?

Nie taka jest jego rola. Syndyk nie prowadzi restrukturyzacji działalności – prowadzi upadłość. Jego zadaniem jest likwidacja majątku i zaspokojenie wierzycieli, a nie przywracanie firmy do życia.

Czy mogę sam zaproponować syndyka?

Syndyka powołuje sąd. Wierzyciele mogą mieć wpływ na bieg postępowania upadłościowego, ale nie „wybierają” syndyka w dowolny sposób.

Jeśli mielibyśmy zamknąć tę różnicę w jednym zdaniu: doświadczony doradca restrukturyzacyjny działa po to, aby firma nie upadła, a doświadczony syndyk działa po to, aby uporządkować jej upadłość i zaspokoić wierzycieli. Obie role są profesjonalne, potrzebne i wymagające ogromnego doświadczenia – ale ich cele są diametralnie różne. Rozróżnienie ich na etapie kryzysu bywa decydujące dla losu przedsiębiorstwa.